Ρίτσος για πάντα «Κάτω από τον ίσκιο του βουνού» στο θέατρο Αργώ με την εκπληκτικής πλαστικότητας και σκηνικής δεξιοτεχνίας Νάνα Παπαδάκη σε έναν ερμηνευτικό άθλο που θα συζητηθεί, αφού εικονοποίησε το Άρρητο κι έδωσε μορφή στο Ασύλληπτο…

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Πριν από τους εξαιρετικούς δραματικούς μονολόγους της «Τέταρτης Διάστασης» με έντονο το λυρικό και το μεταφυσικό στοιχείο με την μοντερνιστική τεχνική του ελεύθερου συνειρμού κι απαλλαγμένος από το βάρος τις στιχοπλοκίας, ο Γιάννης Ρίτσος είχε γράψει από το 1942 έως το 1959 τέσσερα αμιγώς διαλογικά θεατρικά έργα που εξεδόθησαν με την ευθύνη του Κώστα Νίτσου στα πλαίσια του περιοδικού «Θέατρο». Τα έργα αυτά είναι:

  1. «Μια γυναίκα πλάι στη θάλασσα», 1942
  2. «Πέρα από τον ίσκιο των κυπαρισσιών», 1944-1947
  3. Τα ραβδιά των τυφλών, 1959
  4. Ο λόφος με το σιντριβάνι, 1959.

 

Ο λόγος που τα ανέφερα, δεν είναι απλώς ιστορικός και για την ευγενή αμεσότατη υπόμνηση της ύπαρξής τους, αλλά γιατί το «Πέρα από τον ίσκιο των κυπαρισσιών» συγγενεύει (μόνον ως προς τίτλο) με το «Κάτω από τον ίσκιο του βουνού», που το ταύτισα (ως επαρκής αναγνώστης και θεατής) με τον κάθετο βράχο της Μονεμβασίας όπου γεννήθηκε ο ποιητής παρά με την Ακρόπολη των Μυκηνών όπου υποτίθεται ότι μονολογεί η εβδομηντάχρονη κατασταλαγμένη Ηλέκτρα, σαρακοφαγωμένη τόσο από το μίσος που οι ουλές της έχουν πλέον κατοικηθεί από άγριες μέλισσες…

Ποιητικότατη απόδοση νοημάτων, εικόνων, ρυθμών… Μόνον οι σιωπές και οι παύσεις έλειπαν από αυτή την παράσταση. Κι αν κρίνω από το νεαρόν της ηλικίας της ερμηνεύτριας και σκηνοθέτιδος Νανάς Παπαδάκη κάτι τέτοιο ήταν και φυσικόν και επόμενον, αφού η νιότη δεν κατέχει τη σοφία των άδειων τζιτζικιών που απηχούν απλώς παλαιές καλοκαιρίες. Όταν το σώμα ερημωθεί και οι αισθήσεις παρακμάσουν εκείνο που μένει είναι απλώς ο ήχος του αέρα ανάμεσα από χαλάσματα σπιτιών που κάποτε έσφυζαν από ζωή και τώρα από φιλόστοργη οργή, ξεθυμασμένη χολή και ξύδι μουχλιασμένο. Αυτή τη διάσταση, που βρήκα στην «Ελένη» του Ρίτσου μοναδικά ερμηνευμένη από τον Βασίλη Παπαβασιλείου την έχασα στη νευρική, υπερκινητική ερμηνεία της Νάνας Παπαδάκη που πρόδιδε μάλλον «άγχος κενού», παρά ωκεάνιο συναίσθημα και ποιητική πλησμονή, τόσο απαραίτητη για να ερμηνεύσεις αυτόν τον αθάνατο εμβληματικό λόγο που βαραίνει πάνω μας σαν βουνό που και ο ίσκιος του μόνον μπορεί να προκαλέσει ρίγη. Ας μην ξεχνάμε και τους αινιγματικούς ημιτελείς «Γίγαντες του βουνού» δια χειρός Πιραντέλλο και τα αινιγματικά τέρατα της ύστερης «σκοτεινής» περιόδου του όψιμου Γκόγια, εκεί που το κτηνώδες κι αποτρόπαιο έρχεται να αναμετρηθεί με τις ρομαντικές και νεοκλασικές ωραιοποιητικές αφαιρέσεις μας…

Παρά τη μικρή μου αυτή επιφύλαξη, ασήμαντη εν τούτοις αν λάβεις υπ’ όψιν την γενναιότητα των προθέσεων και το συγγνωστόν τής νεαράς ηλικίας, θεωρώ και αυτή την παράσταση του Θεάτρου Αργώ σημαντική νησίδα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα που απαρτίζεται από σποραδικές μεμονωμένες φωτεινές ψηφίδες σε ένα θολό χυλό μεταμοντέρνας ανοησίας και διεθνοποιημένης ανοησίας, όπου χειροκροτούνται δια της μιμητικής οδού πολυδιαφημισμένες πομφόλυγες, κενές περιεχομένου και χωρίς καμίαν εσωτερικήν αξίαν.

Εκπληκτικά τα Σκηνικά- Κοστούμια της ονειρικής αυτής παράστασης από την πάντα αισθαντική, προσαρμοστική, υπέροχη, αριστοτέχνιδα Άση Δημητρολοπούλου…

Επομένως, η Νάνα Παπαδάκη ήταν εξαιρετική «Κάτω από τον ίσκιο του βουνού» και κάτω από τον ίσκιο του Γιάννη Ρίτσου στο θέατρο Αργώ. Επέδειξε αξιοθαύμαστη πλαστικότητα και σκηνική επινοητικότητα. Ήταν παρούσα κι εναργής με τις πέντε της αισθήσεις, ανέδειξε το μεταφυσικό στοιχείο του έργου, κατέδειξε το λυρισμό, απέδειξε τη διαχρονικότητά του. Όσο για τον μοντερνιστικό ελεύθερο συνειρμό του ποιητικού κειμένου, παλιώνει συν τω χρόνω, χαρίζοντας στο λόγο την πατίνα εκείνη της νοσταλγίας που μόνον οι παλαιότεροι μπορούν να εκτιμήσουν και να απολαύσουν. Οι νεότεροι ας κυνηγήσουν τους δικούς τους εφιάλτες. Κι αν καταφέρουν να τους προσδώσουν ποιητική, δραματική διαχρονικότητα, αν λέω…. εεε τότε θα τους θαυμάσουν κι εκείνους με τη σειρά τους οι επερχόμενοι…

 

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

info Από το Δελτίο Τύπου:

 

Γιάννης Ρίτσος

Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού

 

Πρεμιέρα

Σάββατο 17 Φεβρουαρίου 2018

 

A Small Argo full of Art

Θέατρο Αργώ, Eλευσινίων 15, Μεταξουργείο

Παραστάσεις Σάββατο & Κυριακή στις 21:15

 

Σκηνοθεσία – Ερμηνεία: Νάνα Παπαδάκη

Video trailer https://www.youtube.com/watch?v=cddaoSyqehw

Το ελάχιστα παιγμένο κείμενο του Γιάννη Ρίτσου «Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού» ανεβαίνει στη σκηνή σε σκηνοθεσία κι ερμηνεία της Νάνας Παπαδάκη. Από τις 17 Φεβρουαρίου και κάθε Σάββατο και Κυριακή το Α Small Argo full of Art (δεύτερη σκηνή του Θεάτρου Αργώ) ανοίγει τις πόρτες του στην ποίηση της «Τέταρτης Διάστασης». Η ευεργετική γραφή του Ρίτσου, κάτω απ’ τον ίσκιο του σήμερα, για ένα πρόσωπο σε ένα σκηνικό οδοιπορικό στο φως και στο σκοτάδι.

Η Υπόθεση του έργου

Φθινοπωριάτικο βράδυ. Σ’ ένα μισογκρεμισμένο αρχοντικό, στους πρόποδες ενός ψηλού βουνού, μια γυναίκα αφηγείται τη ζωή της στην τροφό της, που είναι εκατό χρονών, ίσως και διακοσίων. Το νήμα της μνήμης ξετυλίγεται, ατομικά και συλλογικά πάθη αποχωρίζονται το μυθικό παρελθόν, διατρέχουν την ιστορία και φτάνουν στο σήμερα.

Λίγα λόγια για το έργο

Το «Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού» ανήκει στους πολύστιχους ποιητικούς μονολόγους της «Τέταρτης Διάστασης» κορυφαίου έργου του Γιάννη Ρίτσου προορισμένο για την θεατρική σκηνή. Ο ίδιος ο ποιητής, πολλαπλά συνδεμένος με το θέατρο, εργάστηκε ως ηθοποιός στα προπολεμικά και κατοχικά χρόνια, στο θίασο της Κατερίνας, του Εθνικού, της Λυρικής Σκηνής, ως κριτικός χορού και περιστασιακά ως μεταφραστής αρχαίας τραγωδίας. Έγραψε τον μονόλογο «Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού» το 1960, ο οποίος αν και δεν φέρει το όνομα της μυθικής ηρωίδας Ηλέκτρας, αναφέρεται στον κύκλο των Ατρειδών, όπως και η «Επιστροφή της Ιφιγένειας», ο «Ορέστης», η «Χρυσόθεμις», ο «Αγαμέμνονας». Εδώ ο ποιητής συναντά την ηρωίδα στην ηλικία των εβδομήντα χρόνων να κατοικεί σε ένα ερειπωμένο σπίτι στους πρόποδες ενός ψηλού βουνού και να εξομολογείται στην σιωπηλή τροφό της, που όπως λέει κι ο ίδιος στον πρόλογο «δεν μπορείς να καταλάβεις αν η σιωπή της είναι κούραση, σοφία, άγνοια, ανοχή, κατανόηση, γενική καταδίκη, γενική παραδοχή, στοργή, κατάφαση, άρνηση, εχθρότητα, ηλιθιότητα ή ένα δικό της ξεχωριστό όνειρο». Η δύναμη της ποιητικής φωνής του Ρίτσου υπερβαίνει τα όρια της στείρας αναπαράστασης του μύθου και ανοίγεται σε ερωτήματα που βασανίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο . Με σπάνια συνειρμική εικονοπλασία, λυρισμό, αγωνία, ειρωνεία αποχωρίζεται το μυθικό παρελθόν των πρωταγωνιστών του κι επιχειρεί να θεραπεύσει προσωπικά και συλλογικά τραύματα μαρτυρώντας παράλληλα τη θέση του για την λειτουργία της ποίησης, για τη μοναξιά της δημιουργίας και τον κλειστό χώρο απ’ τον οποίο μιλούν τα πρόσωπα, που όμως οφείλει να ανοίγεται στο φως και στο κέντρο της ζωής. Τρεις αποστάσεις διανύει ο κάθε ήρωας των ποιητικών μονολόγων του Ρίτσου: η πρώτη αφορά τον ίδιο του τον εαυτό, η δεύτερη τον κλειστό χώρο ως το παράθυρο, η τρίτη φτάνει ως τον ορίζοντα- τέταρτη είναι η ίδια η ποίηση.  Η σκηνή της ποίησης. Ή η ποίηση της σκηνής.

Λίγα λόγια για τη Νάνα Παπαδάκη

Η Νάνα Παπαδάκη είναι απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης.  Έχει συνεργαστεί με το Θέατρο Τέχνης, το Εθνικό θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, με ιδιωτικές θεατρικές σκηνές και αρχαιολογικούς χώρους. Ως ηθοποιός έχει δουλέψει με τους σκηνοθέτες Γιώργο Λαζάνη, Μίμη Κουγιουμτζή, Θόδωρο Γράμψα, Στάθη Λιβαθινό, Ιόλη Ανδρέαδη, Έκτορα Λυγίζο, Νίκο Σακαλίδη, Δήμο Αβδελιώδη, Μίρκα Γεμεντζάκη, Σταμάτη Φασουλή, Ρούλα Πατεράκη κ.ά. Σκηνοθέτησε τον πλατωνικό διάλογο Ίων για το Φεστιβάλ των Αισχυλείων, την Κασσάνδρα της Κρίστα Βολφ στη γερμανική γλώσσα και συμμετείχε με ταινία μικρού μήκους σε δική της σκηνοθεσία στο Διεθνές Φεστιβάλ Κιν/κων Σχολών στο Μόναχο. Το «Encore- Γυναίκες της Οδύσσειας» (εκδ. μελάνι) είναι η πιο πρόσφατη ποιητική συλλογή της.

 

Ταυτότητα της παράστασης

Σκηνοθεσία-Ερμηνεία: Νάνα Παπαδάκη

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ζορμπάς

Σκηνικά- Κοστούμια: Άση Δημητρολοπούλου

Μουσική σύνθεση: Βασίλης Τζαβάρας

Σχεδιασμός φωτισμών: Γιώργος Ζορμπάς, Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου

Βοηθός σκηνοθέτη: Σπύρος Μπέτσης

Φωτογραφίες: Κατερίνα Τζιγκοτζίδου

Video Trailer: Γιάννης Βολιώτης – Volition Pictures

Συμπαραγωγή: Μαλντορόρ – Θέατρο Αργώ

Curator: Χρύσα Καψούλη

Επικοινωνία: Άρης Ασπρούλης

 

ΙΝFO 

Τιμές εισιτηρίων: €12, €10 (μειωμένο), €5 (ατέλειες και ανέργων)

Προπώληση εισιτηρίων στο viva.gr και στο ταμείο του θεάτρου.

Πληροφορίες- Ταμείο θεάτρου: 2105201684 | website: www.asmallargofullof.art

Διάρκεια παράστασης: 65’ | Παραστάσεις έως 15 Απριλίου

Προπώληση: https://www.viva.gr/tickets/theater/theatro-argo/kato-ap-ton-iskio-tou-vounou

 

 

 

Advertisements
Συλλογὴ εἰκόνων | Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Διάφορα, Εικαστικά, Θέατρο, Λογοτεχνία. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.