Το απόλυτο ιστορικό μυθιστόρημα γι’ αυτό το ταραχώδες καλοκαίρι

Ελένη Κεκροπούλου, Αναστασία η Ρωμιά Σουλτάνα, ιστορικό μυθιστόρημα, εκδόσεις Ωκεανός, Αθήνα 2017, σ. 800, € 17,90.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 Από τα πλέον δομημένα, καλογραμμένα ιστορικά μυθιστορήματα που απόλαυσα αυτό φρικτό καλοκαίρι του 2018. Αποτέλεσμα βαθιάς ιστορικής μελέτης κι ενδελεχούς έρευνας, με αφηγηματικές και δραματικές αρετές, με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία στον χειρισμό των πολυπρόσωπων σκηνών, αυτό το υπέροχο βιβλίο λειτουργεί και ως ψηφιδωτό ή τοιχογραφία μιας άγνωστης πτυχής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η ίδια η συγγραφεύς, η νομομαθής κι ειδική περί τα εκδοτικά πράγματα Ελένη Κεκροπούλου γράφει αντί για motto: «Κάθε βιβλίο είναι ένα απειροελάχιστο κομμάτι του μεγάλου παζλ της Γνώσης, αναγκαίο στον δρόμο προς την Αυτογνωσία». Σοφόν το σαφές. Κι απολύτως αληθινό. Είν’ αλήθεια πως προτιμώ την εμπράγματον λογοτεχνίαν από την στείρα (τις περισσότερες φορές) θεωρητικολογία. Εκ των υστέρων μπορεί να κάνει όσες αναλύσεις κι αυτοψίες θέλει στο «σώμα» ενός κειμένου. Όμως είναι πολύτιμη κι αναντικατάστατη η αισθητική ηδονή της ανάγνωσής του, με την προϋπόθεση ότι ο αναγνώστης είναι συν-δημιουργός και δεν κινείται βάσει προκατασκευασμένων ιδεών σε στεγανά πλαίσια. Οι προκαταλήψεις μας είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ανάγνωση. Βεβαίως, οι ειδολογικές κατατάξεις είναι απολύτως απαραίτητες, φτάνει να μην θέτουν αόρατες οριογραμμές ανάμεσα σε αυτό που θεωρείται ακαδημαϊκώς σχολαστικό και «λαϊκώς» ψυχαγωγικό. Δεν υπάρχουν τέτοια όρια. Τα σημάδια είναι πολλές φορές παραπειστικά ή και πλαστά. Η λογοτεχνία είναι μία. Ακόμα και στην αστυνομική μυθιστοριογραφία, στα ροζ μυθιστορήματα και στα λαϊκά ρομάντζα ανευρίσκονται ψήγματα υψηλής μαεστρίας κι αφηγηματικής δεξιοτεχνίας.

Για να επανέλθω σε αυτό το βιβλίο, δηλώνω ευθαρσώς ότι με εξέπληξαν ευθύς εξαρχής τρία στοιχεία:

α. η φυσικότητα του λόγου, τόσο στις περιγραφές όσο και στους διαλόγους – αυτό προϋποθέτει πολλή τριβή και λεπτή επεξεργασία της ιδιολέκτου που χρησιμοποιεί η καλή συγγραφεύς. Και δεν είναι φυσικά αυτονόητο, αλλιώς κάθε ένας θα μπορούσε να γράψει οκτακόσιες σελίδες που διαβάζονται σα να ακούς τον άλλον δίπλα σου να αφηγείται με απόλυτη αληθοφάνεια και πειστικότητα.

β. το μυθικό και παραμυθικό στοιχείο, που – αμέσως μόλις συντονιστείς – σε παρασύρει τόσο που αδιαφορείς για το αν αυτά τα γεγονότα έγιναν πραγματικά και σε ποιο βαθμό είναι «αληθινά» ή επινοημένα. Οι παλιοί παραμυθάδες που όργωναν τη Μεσόγειο και διαιώνιζαν τους μύθους είναι απόγονοι των αρχαίων ραψωδών, είναι οι συν-ραφείς των δημοτικών παραλογών, είναι οι λογοτέχνες των πρώτων μυθιστοριών.

γ. η απόλυτη θεατρικότητα (για να μην πω τηλεοπτικότητα – αφού η όποια κινηματογραφικότητα τείνει να ταυτιστεί εκφυλιζόμενη με τις ταινίες δράσης). Με ελάχιστες σεναριακές προσαρμογές-περικοπές το κείμενο αυτό θα μπορούσε να μεταφερθεί στο θέατρο ή σε τηλεοπτική σειρά.

 

Φυσικά, κάθε διαμάντι, αν θέλει να έχει ταυτότητα και να είναι μοναδικό, πρέπει να έχει και σαν υπογραφή ή σαν γούρι ένα σημάδι: κι εγώ είναι η λέξη «ενσυναίσθηση» στη σελίδα 325 που καλόν είναι να αντικατασταθεί με την περισσότερο ταιριαστή «συναίσθηση». Η «ενσυναίσθηση» (empathy) προϋποθέτει την ταύτιση με την ψυχολογική κατάσταση ενός άλλου προσώπου, ενώ η «συν-αίσθηση» είναι το αποτέλεσμα όλων των δεδομένων των αισθήσεων έτσι όπως τα επεξεργάζεται ο εγκέφαλος και δημιουργεί μία αντίληψη ή μια καινούργια συνειδησιακή κατάσταση.

Δεν φτάνει το ταλέντο για να γράφει κανείς τόσο εξαντλητικά κι ευανάγνωστα ιστορικά μυθιστορήματα. Απαιτεί χρόνο, επιμονή, υπομονή, στωικότητα, ερευνητικό πνεύμα, μελετητική επάρκεια, μα πάνω απ’ όλα ΤΕΧΝΙΚΗ. Κι η Ελένη Κεκροπούλου κατατάσσεται δικαίως στους κορυφαίους του είδους.

 

 

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

 

 

Info:

 

http://www.oceanosbooks.gr/product/753/%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1-%CE%B7-%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B9%CE%AC-%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BB%CF%84%CE%AC%CE%BD%CE%B1

 

Advertisements
Συλλογὴ εἰκόνων | Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Λογοτεχνία. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.