Μία ερμηνεία για βραβείο (κι όχι μόνον ελληνικό): Νίκος Χατζηπαπάς στο ρόλο του Ζιλ ντε Ραι

στο έργο του Hugo Claus «Ζιλ και η Νύχτα» που παρουσιάζεται στο απόλυτα ταιριαστό για αυτή την παράσταση θέατρο Σημείο.

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Ο Δυτικός Μεσαίωνας παλεύει με τον εαυτό του και χάνει. Η διαστρεβλωμένη πίστη πως ακόμα και τα ειδεχθή εγκλήματα συγχωρούνται με τη μετάνοια ή με την …πυρά οδήγησε σε φρικαλεότητες που γέννησαν τα κρεματόρια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και πολυάριθμα προγενέστερα «ολοκαυτώματα» που δεν κατεγράφησαν όλα από την Ιστορία άφησαν όμως ανεξίτηλο το τραύμα τους στο Συλλογικό Ασυνείδητο.

            Σε αυτό το καλοχτισμένο έργο του ιδιοφυούς Hugo Claus ο ρασιοναλισμός συναντάει τον άναρχο κόσμο των ζωικών ενστίκτων και φυσικά ηττάται κατά κράτος, αφού η σωματική ηδονή υπερισχύει κάθε ιδεολογήματος κι επινοεί τη δική της «ηθική», που δεν είναι άλλη από την σπαρτιάτικη άποψη πως «όλα είναι θεμιτά όταν δεν σε …πιάνουν επ’ αυτοφόρω». Όταν όμως σε πιάσουν αναγκάζεσαι να ομολογήσεις για να εξιλεωθείς, λες και μερικά λόγια πεταμένα στον αέρα (όσο ειλικρινή κι αν είναι) αρκούν για να επαναφέρουν τους δολοφονημένους στη ζωή ή να ανοίξουν τις πύλες του Παραδείσου εφ’ όσον ο «αμαρτωλός» εκφράζει ειλικρινήν μετάνοιαν. Αυτή η εμμονή με την ειλικρίνεια και το «μη ψέμα» που καταλήγει να είναι ανώτερη κι από τη φυσική απέχθεια για το χυμένο αίμα έχει ριζική σχέση με τον απολυταρχισμό που επιμένει να ελέγχει τους υπηκόους ως αντικείμενα που μπορούν να αμαρτάνουν όσο θέλουν (μέσα σε κάποια «λογικά» ρευστά όρια) φτάνει να καταγράφονται καταλεπτώς οι ατασθαλίες τους με την μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια. Κάτω από αυτό το τέλειο (από δραματουργικής απόψεως) κείμενο προβάλλει το αποκρουστικό πρόσωπό της η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, η εξουσία των ελαχίστων πάνω στους πολλούς, η ανάγκη επιβολής του «εγώ» πάνω στο «εμείς», ο εγωκεντρισμός, η φιλαυτία, ο ναρκισσισμός, η ηδονοθηρία… Όλη η δυτικοευρωπαϊκή τέχνη, φιλοσοφία και λογοτεχνία είναι χτισμένη ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πόλους: από τη μια η άνευ όρων ηδονή του «ελεύθερου» ατόμου κι από την άλλη ιδεολογήματα που δικαιολογούν την απόλυτη εξουσία θεσμικών παραγόντων επί του όχλου, που ως πλήθος δεν ξέρει και δεν μπορεί να προασπίσει τα συμφέροντά του (βλέπε τον μονόλογο του Μεγάλου Ιεροεξεταστή από τους «Αδελφούς Καραμαζώφ» του Ντοστογιέφσκι – πάνω εκεί πατάει ο Hugo Claus, καθώς και στα κείμενα του Μαρκήσιου ντε Σαντ, του Ζενέ, του Κολτές κι εν μέρει του Σαρτρ, του Μπέκετ ή του Καμύ προκειμένου να αναδείξει το παράλογο και αδιέξοδο του Δυτικού ρασιοναλισμού).

            Τελικά, διαβάζοντας προσεκτικά αυτό το «κείμενο» έτσι όπως αναδείχτηκε από την εκπληκτική ερμηνεία του Νίκου Χατζηπαπά σε μια διεθνών προδιαγραφών παράσταση καταλήγουμε στο συμπέρασμα του Νίτσε: «δεν μπορώ να πιστέψω σε κανέναν θεό που δεν χορεύει», όπως ο Διόνυσος, ο Κρίσνα κ.λπ.

Η μέθοδος του Στανισλάβσκι, όπως την επεξεργάστηκε το περίφημο Actors Studio εφαρμόστηκε από τον έμπειρο σκηνοθέτη και άνθρωπο του θεάτρου Νίκου Χατζηπαπά προκειμένου να απομνημονεύσει τον ρόλο του με σωματικό τρόπο και να σωματοποιήσει τις μεταπτώσεις του ασταθούς ήρωά του σε τέτοιο βαθμό έτσι που νόμιζες πως οι λέξεις αναδύονται από τα δάχτυλα των ποδιών κι ανέβαιναν αργά-αργά προς την κεφαλή για να βγουν από τα δάχτυλα των χειρών του. Ο απόλυτος υποκριτικός άθλος. Μία ερμηνεία για διεθνή βραβεία. Πιστεύω ότι αν παίξει σε αλλόγλωσσο κοινό θα γίνει απόλυτα κατανοητός!!!

            Για να είμαι όμως δίκαιος πρέπει να εξάρω και την απόφαση των θιασαρχών του ΣΗΜΕΙΟΥ να φιλοξενήσουν αυτή τη μνημειώδη παράσταση αλλά και όλους τους συντελεστές της:

Μετάφραση: Μαρία Ευσταθιάδη
Σκηνοθεσία- Ερμηνεία: Νίκος Χατζηπαπάς
Συμμετοχή: Πάνος Λαμπρίδης
Γλυπτό: Κωστής Παπαδόπουλος
Μουσική Επιμέλεια: Ελίζα Χατζηπαπά
Βοηθός Σκηνοθέτη: Νέλη Αλκάδη
Φωτογραφήσεις: Κλεοπάτρα Σάρλη
Εκτέλεση Κοστουμιών: Λίτσα Κυρίτση

Διεύθυνση Παραγωγής: Κατερίνα Βαρδακαστάνη
Βοηθός Παραγωγής – Βοηθός PR: Ράνια Παπαδοπούλου
Παραγωγή: Helix Theatre – Labillusions

Παραστάσεις: Κάθε Δευτέρα και Τρίτη – Ώρα 20:30
από 8 Οκτωβρίου έως 4 Δεκεμβρίου 2018

Τιμές εισιτηρίων:

12 Ευρώ
10 Ευρώ μειωμένο / Ομαδικά
8 Ευρώ ανέργων, Φοιτητικό, Άνω των 65, ΑΜΕΑ.
5 Ευρώ ατέλειες

Θέατρο Σημείο – Κεντρική Σκηνή
Χαριλάου Τρικούπη 4
(Πίσω από το Πάντειο Πανεπιστήμιο)
Αθήνα
Τηλ. 2109229579

 

Αυτή η παράσταση θα παίζεται για πολλά χρόνια εντός κι εκτός Ελλάδος. Ο Νίκος Χατζηπαπάς γύρισε θριαμβευτικά στα θεατρικά μας πράγματα μετά από πολύχρονη (αισθητή) απουσία.

 

Κωνσταντίνος Μπούρας

http://www.konstantinosbouras.gr

info:

https://www.zougla.gr/politismos/8eatro-politismos/article/zil-ke-i-nikta-sto-8eatro-simio

 

Ρεαλισμός, ωμότητα και τρέλα με φόντο την απολογία του Ζιλ ντε Ραί στο εκκλησιαστικό δικαστήριο της Νάντης που τον καταδίκασε σε θάνατο με αγχόνη και πυρά το 1440.

Η «Καλλιτεχνική Εταιρεία Labillusions» και η Helix Theatre, στις 8 Οκτωβρίου 2018 θα παρουσιάσουν στο Θέατρο Σημείο το έργο του Hugo Claus «Ζιλ και η Νύχτα» σε σκηνοθεσία και ερμηνεία του Νίκου Χατζηπαπά.

Ο Ούγκο Κλάους είναι σίγουρα ο σημαντικότερος Φλαμανδός συγγραφέας του αιώνα μας. Μυθιστοριογράφος και διηγηματογράφος είναι επίσης ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης και ζωγράφος. Μαζί με τον Κούντερα ήταν οι επικρατέστεροι υποψήφιοι για το Νόμπελ του 1997.

Τα θεατρικά του έργα τα διακρίνει η πολυμορφία όπως ολόκληρο το υπόλοιπο έργο του. Δεν έπαψε ποτέ να προκαλεί, να ασκεί κριτική στην Καθολική Εκκλησία και να κατακρίνει τον ψευδή λόγο της εξουσίας στην πατρίδα του. Ο Ρεαλισμός, η ωμότητα, τα σατιρικά στοιχεία, οι αναπάντεχες καταστάσεις, η τρέλα, οι σεξουαλικές παρεκτροπές και μία βαθιά γνώση της ανθρώπινης πολυπλοκότητας, χαρακτηρίζουν το έργο του.

Το έργο «Ζιλ και η Νύχτα» αναφέρεται στο φαινόμενο Ζιλ Ντε Ραι (1404-1440), Στρατάρχη της Γαλλίας και συντρόφου της Ζαν ντ’ Αρκ. Η μοναδικότητα και κυρίως το μυστήριο της προσωπικότητάς του Ζιλ Ντε Ραι είναι φυσικό να ερεθίσουν την περιέργεια και να εξάψουν την φαντασία πάσης φύσεως καλλιτεχνών μεταξύ των οποίων και του Ούγκο Κλάους. Το τέρας που ονομάζεται Ζιλ ντε Ραι αντίθετα με τον Μαρκήσιο ντε Σαντ, που εύκολα θα υποστήριζε κανείς ότι ωχριά μπροστά του, είναι ένα πρόσωπο εντελώς άγνωστο στην Ελλάδα.

Πρόκειται για την απολογία του Ζιλ ντε Ραι στο εκκλησιαστικό δικαστήριο της Νάντης που τον καταδίκασε σε θάνατο με αγχόνη και πυρά το 1440. Στην υπόθεση αυτή, το Καλό και το Κακό συνυπάρχουν μέχρι συγχύσεως. Η συγκλονιστική απολογία του Ζιλ Ντε Ραί, ενώπιον της Ιεράς Εξέτασης και η δημόσια εξομολόγηση του, αποτελεί ένα ανελέητο κατηγορώ, που τον οδηγεί στην έσχατη ταπείνωση και τον βίαιο εκμηδενισμό.

Τα πρακτικά αυτής της δίκης έχουν σωθεί στο ακέραιο όπως άλλωστε και τα αντίστοιχα της πολιτικής δίκης, που όμως έχουν μικρότερο ενδιαφέρον και μεταφέρθηκαν από τα λατινικά στα Γαλλικά από τον Pierre Klossowski. Εκεί είναι συγκεντρωμένα μαζί με τις καταθέσεις των μαρτύρων, ένα αναλυτικό χρονολόγιο, μία μεγάλη εισαγωγή και σημειώσεις του Georges Bataille σε έναν τόμο που κυκλοφόρησε το 1965 με τη δική του εκδοτική επιμέλεια.

Στο κείμενο του Ούγκο Κλάους που γράφτηκε το 1989, εκτός ίσως από τις επαναλαμβανόμενες αναφορές στη Ζαν ντ’ Αρκ και στους εσωτερικούς μονολόγους, τα όσα εξωφρενικά λέγονται, δεν προέρχονται από την αχαλίνωτη φαντασία του συγγραφέα, χωρίς αυτό να μειώνει με οποιονδήποτε τρόπο τη λογοτεχνική αξία του κειμένου, αλλά είναι πιστή μεταφορά των πρακτικών της εκκλησιαστικής δίκης.

O Georges Bataille γράφει στο κείμενο του με τίτλο «Το Ιερό Τέρας»:

«Ο Ζιλ ντε Ραί οφείλει τη φήμη του στα εγκλήματα του. Υπήρξε όμως πράγματι όπως υποστηρίχθηκε από τους πιο ειδεχθείς εγκληματίες όλων των εποχών; Το έγκλημα είναι ίδιον αποκλειστικά και μόνο του ανθρώπινου είδους. Αποτελεί όμως, κυρίως την κρυμμένη του όψη, τη μυστική και ανεξιχνίαστη. Το έγκλημα κρύβεται και εκείνο που μας διαφεύγει είναι το πιο φρικτό».

«Ο Ζιλ ντε Ραι είναι ένας τραγικός εγκληματίας. Η αρχή που διέπει την τραγωδία είναι το έγκλημα και ο εγκληματίας αυτός υπήρξε Ίσως περισσότερο από κάθε άλλον ένα πρόσωπο τραγωδίας».

«Είναι φυσικό το έγκλημα να προτιμά τη νύχτα. Χωρίς αυτήν δεν θα ήταν έγκλημα. Όμως όσο πιο σκοτεινή είναι η νύχτα τόσο η φρίκη της θέλει να βγει στο φως του ήλιου».

Ο Ζιλ ντε Ραι συγκαταλέγεται στους δέκα μεγαλύτερους κατα συρροή δολοφόνους όλων των εποχών, ονειρεύτηκε ένα ταξίδι δίχως τέλος που θα τον έσωζε. Αρκέστηκε όμως στην πρόθεση. Ακόμα και τις τελευταίες μέρες της ελευθερίας του συνέχιζε να αποκεφαλίζει παιδιά.

Ο Ζιλ Ντε Ραι οδηγήθηκε σε δίκη με κατηγορίες για ανθρωποκτονία, σοδομισμό, συμμετοχή σε αίρεση και άσκηση μαύρης μαγείας. Καταδικάστηκε σε θάνατο δι’ απαγχονισμού και κάψιμο στην πυρά. Στις 26 Οκτωβρίου του 1440, ο Ραι κρεμάστηκε. Το σώμα του διαμελίστηκε, κάηκε και η τέφρα δόθηκε σε συγγενικά πρόσωπα για να ταφεί.

Πεντακόσια χρόνια μετά την εκτέλεση του Ζιλ Ντε Ραι, ιστορικοί αποφάσισαν να ανοίξουν ξανά την υπόθεση, ώστε να επιβεβαιώσουν την ενοχή του, η οποία τον οδήγησε στο θάνατο. Έπειτα από ενδελεχή έρευνα, ένας δικαστής έκρινε ότι ο Ραι ήταν αθώος για τις δολοφονίες, παρότι ομολόγησε. Όπως τόνισε, ο Ραι είχε γίνει πιθανότατα στόχος άλλων ευγενών, επειδή αρνήθηκε να παραχωρήσει την ιδιοκτησία του. Παρά την απόφαση του δικαστή το 2013, πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν στην ενοχή του.

Η παράσταση είναι κατάλληλη άνω των 18 ετών

Διαφημίσεις
Συλλογὴ εἰκόνων | Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Θέατρο, Λογοτεχνία. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

2 ἀπαντήσεις στὸ Μία ερμηνεία για βραβείο (κι όχι μόνον ελληνικό): Νίκος Χατζηπαπάς στο ρόλο του Ζιλ ντε Ραι

  1. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας

  2. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: «Ζιλ και η Νύχτα»του Hugo Claus | GoDrama

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.